Hoe blijven wij zelf nadenken nu wij steeds meer geholpen worden door technologie?
Door: Wim Huurman (adviseur HRM bij Novak DIRECT) en Berry van der Meer (P&O-adviseur)
“Wij moesten vroeger alles nog zelf uitzoeken.” Het is een uitspraak die je van ervaren accountants kan verwachten. Maar misschien moeten we die gedachte eens omdraaien. Wat doen wij als directie en leidinggevenden eigenlijk om ervoor te zorgen dat de volgende generatie zelf blijft nadenken? Stel, een beginnend assistent-accountant levert een dossier op. De software heeft afwijkingen gesignaleerd, AI heeft een toelichting opgesteld en de conclusie ziet er overtuigend uit. De leidinggevende vraagt: “Waarom klopt dit?” Het antwoord van de medewerker: “Dat komt uit het systeem.”
Leren we medewerkers nog denken of vooral produceren?
Wees eerlijk, hoeveel telefoonnummers kent u nog uit uw hoofd? Automatisering neemt steeds meer werkzaamheden over die vroeger onderdeel waren van het leerproces. Door zelf aansluitingen te maken, afwijkingen te onderzoeken en fouten te herstellen, ontwikkelden medewerkers inzicht en leerden ze verbanden leggen. Onderzoek van Microsoft en Carnegie Mellon University uit 2025 onder 319 kenniswerkers laat zien dat meer vertrouwen in AI samenhing met minder gerapporteerde inzet van kritisch denken. Dat bewijst niet dat AI ons denkvermogen aantast, maar het geeft wel aanleiding om na te denken over de manier waarop we technologie gebruiken. De NBA benadrukt dat een onderzoekende geest en professionele oordeelsvorming essentieel zijn voor accountants. Maar hoe ontwikkelen medewerkers die vaardigheden wanneer antwoorden steeds vaker kant-en-klaar beschikbaar zijn?
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de jonge generatie
Misschien moeten we vooral kritisch naar onszelf kijken. We verwachten zelfstandigheid, maar geven vaak zelf de antwoorden. We vragen om initiatief, maar bepalen hoe werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. We vinden kritisch denken belangrijk, maar sturen tegelijkertijd op declarabele uren, doorlooptijden en productiviteit.
En laten we eerlijk zijn; als een medewerker met een ingewikkelde vraag komt, is het vaak sneller om zelf het antwoord te geven dan samen te onderzoeken hoe je tot een goed antwoord komt. Daar zit precies onze uitdaging als leidinggevenden. Niet alles voorkauwen, maar medewerkers leren vragen te stellen, aannames te onderzoeken en conclusies te onderbouwen. Daarbij moeten ook wij bereid zijn onze eigen overtuigingen ter discussie te laten stellen. Ervaring is waardevol, maar niet automatisch hetzelfde als gelijk hebben.
Een opdracht aan de directie
Begin eens bij de eerstvolgende dossierbespreking. Vraag niet alleen of het werk klaar is, maar laat de medewerker uitleggen waarom de conclusie klopt, welke informatie is gecontroleerd en wat aanleiding zou kunnen zijn om tot een ander oordeel te komen.
Geef ruimte aan twijfel en tegenspraak. En zorg dat deze gesprekken niet als verloren productietijd worden beschouwd, maar als een noodzakelijke investering in de ontwikkeling van medewerkers. Want misschien is het grootste risico niet dat de volgende generatie minder gaat nadenken door automatisering en AI, maar dat wij ze er minder toe hebben gestimuleerd.
Wim Huurman (Pilatusdam Mens & Organisatie) en Berry van der Meer (Koerswijzers) hebben hun krachten gebundeld om kantoren te ondersteunen bij het maken én het realiseren van plannen. Wil jij resultaatgericht geholpen én ontzorgd worden?
Neem gerust contact met ons op. Klik hier.
