Pensioen handelingsperspectief
Tijdens de VTO-bijeenkomsten die ik onlangs mocht verzorgen voor de Novak, hebben we ons verbaasd over het gebrek aan handelingsperspectief in pensioenland. Niet alleen de verplichtstelling blijft gevoelsmatig schuren met de huidige keuzevrijheid in de maatschappij. Maar vooral ook de keuzes binnen de pensioenregeling zelf.
20 jaar vooruitkijken?
Dat er binnen een verplichte pensioenregeling op basis van een solidaire premieovereenkomst weinig individuele keuze is voor wat betreft de beleggingen is een feit. Maar op mijn vraag aan de cursisten, allemaal deskundige accountants, of zij voor zichzelf vanaf 35, 40 of 50 jaar, 20 jaar ‘financieel kunnen vooruitkijken’, was het antwoorden natuurlijk nee. Persoonlijke wensen, mogelijkheden en keuzes, werk, maatschappij, alles veranderd steeds sneller, dus dat is schier onmogelijk. Waarom moet dat dan wel met pensioen?
Eenmalige keus op pensioeningangsdatum
Als ik namelijk met pensioen ga, dan moet ik met de grootste pot met (pensioen)geld die ik heb, dé keus voor de rest van mijn leven maken. Dus vanaf de ingangsdatum, vaak op AOW-datum, maar 10 jaar eerder of tot 5 jaar later mag ook, moet ik dé keus maken voor de rest van mijn leven? Hoe dan? Waarom mag ik niet na 10 jaar nog eens kiezen voor een hoog/laag-pensioen, een (extra) lumpsum, kiezen voor meer of minder beleggingszekerheid.
Verantwoordelijkheid
Alle verantwoordelijkheid in het nieuwe pensioenstelsel ligt bij de werknemer. Valt het mee, dan krijg ik meer, valt het tegen dan krijg ik gewoon minder pensioen. Prima, maar dan wil ik verantwoordelijkheid kúnnen nemen. En dus kunnen bijsturen. Naast de vreemdheid van de eenmalige keus op pensioeningangsdatum, pleit ik ook voor gebruik van pensioengeld vóór pensioendatum. Voor zinnige zaken – naar eigen inzicht -, van eigen huis, aflossen studieschuld, sabbatical, financiering mantelzorg en bij- en omscholing.
En ook dat ik mijn pensioen na een paar jaar tijdelijk kan stopzetten, tot later. Omdat ik bijvoorbeeld weer betaald werk ga doen. Dan krijg ik dan meer én wil ik natuurlijk wel dat dat deel vererft bij vooroverlijden.
Oplossing?
De oplossing is natuurlijk om de wet aan te passen. Dat gaat ook echt wel gebeuren, maar zolang dat niet het geval is, moet een werknemer, maar zeker ook de DGA/IB-ondernemer eerder én vaker vooruit kijken. Vanaf 50 jaar móet je je financiën, de ideeën over de toekomst in kaart brengen en vanaf dat moment monitoren en bijsturen. Alleen dan kun je met je pensioen(geld) de best mogelijke keus maken. Een mooi voorbeeld. Lijfrentepremieaftrek mag je 10 jaar terug wentelen. Dus als je begint op je 50e kun je nog ’terug’ naar je 40e. Of besluiten dat het nog wel kan wachten tot 60 jaar natuurlijk. Nu premieaftrek en later een belaste tijdelijke lijfrente-uitkering kan fiscaal aantrekkelijk zijn én levert uiteraard pensioeninkomen op.
Regeren is vooruitzien, zeker in een langdurig en langzaam ‘vak’ zoals pensioen is. Iedereen moet daar zelf keuzes in maken én verantwoordelijk voor kunnen zijn!
